A A A

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu


“VETERÄ°NER HÄ°ZMETLERÄ°, BÄ°TKÄ° SAÄžLIÄžI, GIDA VE YEM KANUNU” HAKKINDA GENEL DEÄžERLENDÄ°RME"
 Gıda ve yem güvenilirliÄŸini, halk saÄŸlığı, bitki ve hayvan saÄŸlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve saÄŸlamak amacıyla Türkiye Büyük Millet Meclisinin, 11 Haziran 2010 tarihli oturumunda kabul edilen 5996 sayılı “Veteriner Hizmetleri, Bitki SaÄŸlığı, Gıda ve Yem Kanunu” 13.6.2010 tarih ve 27610 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüÄŸe girmiÅŸtir.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki SaÄŸlığı, Gıda ve Yem Kanunu; gıda, gıda ile temas eden madde ve malzeme ile yemlerin üretim, iÅŸleme ve dağıtımının tüm aÅŸamalarını, bitki koruma ürünü ve veteriner tıbbî ürün kalıntıları ile diÄŸer kalıntılar ve bulaÅŸanların kontrollerini, salgın veya bulaşıcı hayvan hastalıkları, bitki ve bitkisel ürünlerdeki zararlı organizmalar ile mücadeleyi, çiftlik ve deney hayvanları ile ev ve süs hayvanlarının refahını, zootekni konularını, veteriner saÄŸlık ve bitki koruma ürünlerini, veteriner ve bitki saÄŸlığı hizmetlerini, canlı hayvan ve ürünlerin ülkeye giriÅŸ ve çıkış iÅŸlemlerini ve bu konulara iliÅŸkin resmî kontrolleri ve yaptırımları düzenlemektedir.
Kanun, bitkisel ve hayvansal üretim, bitki saÄŸlığı ve hayvan saÄŸlığı, gıda ve yem üretimi, pazarlaması, kontroller gibi çok geniÅŸ bir alanı kapsamaktadır. AB müktesebatında bu konularla ilgili dokümanlar binlerce sayfaya ulaÅŸmaktadır. Kanun genel kuralları çok kısa olarak düzenlenmiÅŸ, uygulamaya yönelik ayrıntıların büyük çoÄŸunluÄŸu yönetmeliklere bırakılmıştır.
5996 sayılı kanun çok az detay içermektedir. Bu kanun kapsamındaki düzenlemelerin büyük bir çoÄŸunluÄŸu teknik düzenlemeler olup, bu teknik düzenlemeler de günün ihtiyaçlarına, bilimsel ve teknik geliÅŸmelere göre deÄŸiÅŸeceÄŸinden, Kanunla; temel ilkeler koyularak genel çerçeve çizilmiÅŸ, uygulamaya esas olacak ayrıntılar çıkarılacak alt düzenlemelere (Yönetmelik, TebliÄŸ vb) bırakılmıştır. Bu nedenle Kanunun amacına uygun olarak uygulanabilmesi; yürürlüÄŸe konulacak alt düzenlemelerin bilimsel geliÅŸmelere uygun, uluslararası kuralları ve AB düzenlemelerini kapsayacak ÅŸekilde olmasına baÄŸlıdır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki SaÄŸlığı, Gıda ve Yem Kanununun yürürlüÄŸe girmesiyle; 3285 sayılı Hayvan SaÄŸlığı ve Zabıtası Kanunu, 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin DeÄŸiÅŸtirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 1734 sayılı Yem Kanunu, 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu yürürlükten kaldırılmıştır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki SaÄŸlığı, Gıda ve Yem Kanunu dokuz kısımdan oluÅŸmaktadır; Birinci kısımda; genel hükümler düzenlenmiÅŸtir.
Ä°kinci kısım; yürürlükten kaldırılan 3285 sayılı Hayvan SaÄŸlığı ve Zabıtası Kanunu ve 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunundaki hükümler ile hayvan refahı ile ilgili düzenlemeleri içerecek ÅŸekilde “Hayvan SaÄŸlığı, Hayvan Refahı ve Zootekni” baÅŸlığını altında düzenlenmiÅŸtir. Bu kısımda; bulaşıcı hayvan hastalıklarının kontrolü ve yükümlülükler, hayvan hastalık tazminatı ve insanlar tarafından tüketilmesi amaçlanmayan hayvansal yan ürünler, hayvanların tanımlanması ve kayıt altına alınması, canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerin sevkleri ile hayvan satış yerleri ve satışa iliÅŸkin saÄŸlık koÅŸulları, hayvan refahı ve zootekni, veteriner hizmetleri ile ilgili faaliyet onayları ilgili düzenlemeleri içermektedir.
Üçüncü Kısım; Veteriner SaÄŸlık Ürünleri baÅŸlığını taşımaktadır. Bu baÅŸlık mevzuatımızda ilk defa kanun maddesi olarak yerini almıştır. Bu kısımda veteriner saÄŸlık ürünlerinin onayı, üretimi ve sahibinin sorumlulukları, veteriner tıbbî ürünlerinin toptan ve perakende satışı, tanıtımı ile veteriner tıbbî ürünlerin uygulanması ile ilgili hususlar düzenlenmiÅŸtir.
Dördüncü Kısım: Bitki SaÄŸlığı baÅŸlığı altında yürürlükten kaldırılan “6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu” ilgili düzenlemeleri içermektedir.
BeÅŸinci Kısım: 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin DeÄŸiÅŸtirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile 1734 sayılı Yem Kanunu ile ilgili düzenlemeleri içerecek ÅŸekilde “Gıda ve Yem” baÅŸlığı altında ilgili düzenlemeleri içermektedir. Bu kısımda; gıda ve yem güvenilirliÄŸi, sorumluluklar, gıda kodeksi, etiketleme ve izlenebilirlik, sunum ve reklâm, tüketici haklarının korunması, hızlı uyarı sistemi, acil durumlar, kriz yönetimi, risk analizi, kamuoyunun bilgilendirilmesi ve ihtiyati tedbirler, sularla ilgili hükümler, takviye edici gıdalar ve özel tıbbî amaçlı diyet gıdalarla ilgili düzenlemeler yer almaktadır.
Kanunun Altıncı Kısmı; “Hijyen” baÅŸlığı altında hijyen esasları, iyi uygulama kılavuzları, iÅŸletmelerin kayıt ve onayı ile ilgili düzenlemeler bulunmaktadır.
Yedinci Kısım; Resmî Kontroller baÅŸlığı altında yukarıda sayılan kısımlarla ilgili genel düzenlemeleri içermektedir. Bu bölümde resmî kontroller, itiraz hakkı, resmî sertifikalar, resmî kontrol sonucu uygun olmayan canlı hayvan ve ürünler ile laboratuvarlar, ithalat ve ihracatta resmî kontroller, gümrükler ve sınır kontrol noktaları ile resmî kontrollerin, veteriner ve bitki saÄŸlığı hizmetlerinin finansmanı ve harcamalarla ilgili hükümleri içermektedir.
Sekizinci Kısım; Cezaî Hükümlerini, Dokuzuncu Kısım ise ÇeÅŸitli Hükümleri düzenlemiÅŸtir. ÇeÅŸitli hükümleri düzenleyen kısımda; yetkilerin tek elde toplanması amacıyla; kanunla getirilen düzenlemelere aykırı hükümler içeren 5393 sayılı Belediye Kanununun 84 üncü maddesinde ve 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı Ä°l Özel Ä°daresi Kanununun 70 inci maddesinde yer alan “27.05.2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin DeÄŸiÅŸtirilerek Kabulü Hakkındaki Kanun” ibareleri madde metninden çıkarılmış, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununun 23 üncü maddesinin son fıkrası ile 36 ncı maddesinin (h) bendinin son paragrafı, 1262 sayılı Ä°spençiyari ve Tıbbî Müstahzarlar Kanununun ek 2 nci ve ek 3 üncü maddeleri, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 23 üncü maddesi, 6343 sayılı Veteriner HekimliÄŸi MesleÄŸinin Ä°crasına, Türk Veteriner Hekimler BirliÄŸi ile Odalarının TeÅŸekkül Tarzına ve GöreceÄŸi Ä°ÅŸlere Dair Kanunun 11 inci maddesinin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
Ä°stanbul Veteriner Hekimler Odası olarak, 5179 sayılı kanunun yürürlüÄŸe girdiÄŸi 2004 yılından 5996 sayılı Kanunun yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihe kadar geçen altı yıllık süreçte hazırlanan çok sayıdaki taslak hakkındaki görüÅŸlerimiz; ilgili ve yetkili makamlara ulaÅŸtırılmıştır. Ancak, bu süreçte iktidar partisi olarak meclis çoÄŸunluÄŸunu elinde bulunduran siyasi parti; hiçbir öneriyi dikkate almamıştır. Kanunun komisyonlarda ve genel kurulda görüÅŸülmesi sırasında bazı düzenlemelerde milletvekilleri ikna edilmiÅŸ, ancak Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanı meslektaşımız muhalefet partilerinden gelen tüm taleplere olduÄŸu gibi, Veteriner Hekim meslek kuruluÅŸlarından gelen önerilerin tümüne karşı çıkmış, Bakana raÄŸmen, herhangi deÄŸiÅŸiklik yapılması saÄŸlanamamıştır.
5996 sayılı Kanun gereÄŸince 30’dan fazla yönetmeliÄŸin yeniden düzenlenerek, yayınlanması gerekmektedir. Bu yönetmeliklerin veteriner hekimlik hizmetleri ile ilgili olanlarının baÅŸlıkları aÅŸağıdadır.
-        Bulaşıcı Hayvan Hastalıklarının Kontrolü ve Yükümlülüklerle Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Hayvan Hastalık Tazminatı ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Ä°nsanlar Tarafından Tüketilmesi Amaçlanmayan Hayvansal Yan Ürünler ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Hayvanların Tanımlanması ve Kayıt Altına Alınması ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Canlı Hayvanlar ve Hayvansal Ürünlerin Sevkleri ile Hayvan Satış Yerleri ve Satışa Ä°liÅŸkin SaÄŸlık KoÅŸulları ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Hayvan Refahı ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Zootekni ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-       Veteriner Hizmetleri ile Ä°lgili Faaliyet Onayları ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Veteriner SaÄŸlık Ürünlerinin Onayı, Üretimi ve Sahibinin Sorumlulukları ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Veteriner Tıbbî Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satışı, Tanıtımı ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Veteriner Tıbbî Ürünlerin Uygulanması ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Gıda Kodeksi ile ilgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Gıda ve Yemde Ä°zlenebilirlik ve Etiketleme, Sunum ve Reklâm ile Tüketici Haklarının Korunması ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Hızlı Uyarı Sistemi, Acil Durumlar ve Kriz Yönetimi ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Risk Analizi, Kamuoyunun Bilgilendirilmesi ve Ä°htiyati Tedbirler ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Hijyen Esasları ve Ä°yi Uygulama Kılavuzları ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Ä°ÅŸletmelerin Kayıt ve Onayı ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Resmî Kontroller, Ä°tiraz Hakkı ve Resmî Sertifikalar ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Resmî Kontrol Sonucu Uygun Olmayan Canlı Hayvan ve Ürünler ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Laboratuvarlar ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Ä°thalat ve Ä°hracatta Resmî Kontroller, Gümrükler ve Sınır Kontrol Noktaları ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
-        Resmî Kontrollerin, Veteriner ve Bitki SaÄŸlığı Hizmetlerinin Finansmanı ve Harcamalar ile Ä°lgili Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
Bitkisel ve hayvansal üretim, bitki saÄŸlığı ve hayvan saÄŸlığı, gıda ve yem üretimi, pazarlaması, kontroller gibi çok geniÅŸ bir alanı kapsayan 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki SaÄŸlığı, Gıda ve Yem Kanununun içerdiÄŸi düzenlemelerin karşılığı, AB müktesebatında binlerce sayfaya ulaÅŸan dokümanlardır. Kanunla; Anayasanın 7 nci maddesine uygun olarak temel ilkeler koyularak, genel çerçeve çizilmiÅŸ, ayrıntıların Yönetmeliklerle düzenleneceÄŸi hüküm altına alınmıştır. Kanun gereÄŸince yayınlanacak yönetmeliklerin günümüz ihtiyaçlarına, bilimsel ve teknik geliÅŸmelere uygun olarak, çok ivedi olarak yürürlüÄŸe konulması gerektiÄŸini düÅŸünmekteyiz.

 MeslektaÅŸlarımızın ve kamuoyunun dikkatine sunarız.